Φωτεινό Τρικάλων

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Χριστούγεννα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Χριστούγεννα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη 20 Δεκεμβρίου 2018

θυμάμαι

τέτοιες μέρες στο χωριό παλιά δεν μπορούσες να βγεις έξω απο το χιόνι...οι γονείς μας άνοιγαν κουπό με τα λισγκάρια και ο γιαγιάδες μας έπλεκαν προπόδια..θυμάμαι έντονα που  μαζευόμασταν όλο το σόι και σφάζαμε τα καημένα τα γουρουνάκια..και μετά οι μαμάδες μας έφτιαχναν τηγανιά σε ένα τεράστιο τηγάνι και τσιγαρίδες..αχ αυτές οι τσιγαρίδες απο τότε έχω να φάω..ο παππούς με ένα καλάμι μας φούσκωνε τη φούσκα από το ζωάκι και μας την έδινε να παίξουμε κάτι σαν μπάλα..και παίζαμε δε σιχαινόμασταν..
θυμάμαι τον ήχο που κάνανε τα πόδια μου στο χιόνι και τον ήχο της ανάσας μου στο κρυο..θυμάμαι τα κρούσταλλα που κρέμονταν από τα σπίτια και τα σπάζαμε με την κλούτσα...θυμάμαι τον ήχο απο τα ξύλα στη σόμπα το βράδυ και το γκιούμι μονίμως πάνω... θυμάμαι τις καψάλες να ψήνονται και να τις τρώμε  με τυρί,,,θυμάμαι τις τρούμπες που φτιάχναμε και παίζαμε χιονοπόλεμο..θυμάμαι που κάναμε παγίδες μαζί με την αθανασία και τη σοφία για να πέσει η καημένη η γιαγιά η κατσαρίνινα ή η δημητρούλου!θυμάμαι την αδερφούλα μου και τον ξάδερφό μου τον γιωργάκη να παραφυλανε πότε θα έρθει ο παππούς απο τα πρόβατα και μας βρει έξω....θυμάμαι ναι και δεν πρέπει να ξεχάσω..καλά Χριστούγεννα!!!( ποτέ δε θα καταλάβω αυτό που λέει η γιαγιά μου η τσιλιλού οταν γεννήθηκε ο Χριστός πάγωσαν και σταμάτησαν τα νερά..άλλη θεολογία της γιαγιάς!!)

Πέμπτη 31 Δεκεμβρίου 2015

αρχιμηνιά και αρχιχρονιά οι στίχοι των καλάντων





Οι στίχοι των καλάντων της πρωτοχρονιάς είναι δυσνόητοι ή ακατανόητοι, αν δεν γνωρίζει κάποιος την ιστορία τους ή έστω τα σημαινόμενά τους. Πρόκειται για στίχους θρησκευτικούς (των καλάντων) και στίχους που απευθύνονται σε κοπέλα (στην αγαπημένη). Μέσα από τα κάλαντα εκφράζονται καλυμμένα τα αισθήματα αγάπης του νέου καλαντιστή προς την αγαπημένη του. Η σειρά των στίχων είναι εναλλάξ ένας στίχος των καλάντων, που αναφέρεται στον Άγιο Βασίλη, και στη συνέχεια ένας στίχος που εκφράζει την αγάπη και απευθύνεται στην κοπέλα, προς την οποία και για την οποία λέγονται τα κάλαντα.

     
        Στη  βυζαντινή εποχή τα κάλαντα δεν τα έλεγαν τα μικρά παιδιά αλλά οι νέοι (δες κι εμέ το παληκάρι λένε στα κάλαντα), που έβρισκαν την ευκαιρία με τα κάλαντα να επισκεφθούν τα σπίτια των αγαπημένων τους κοριτσιών και να δουν και να εκφράσουν την αγάπη τους με τον καλυμμένο τρόπο των καλάντων.

       Πολλοί καλαντιστές από άγνοια της ιστορικής διαδρομής των καλάντων αλλοιώνουν τον στίχο «και δεν μας καταδέχεται» και τον μεταβάλλουν σε «και όλους μας καταδέχεται», γιατί νομίζουν ότι ο Άγιος Βασίλης που έρχεται δεν είναι δυνατόν να μη μας καταδέχεται, αγνοώντας ότι ο στίχος αυτός απευθύνεται στην ακατάδεκτη νέα!!!
     
        Στους στίχους των καλάντων που ακολουθούν οι μονοί στίχοι είναι οι στίχοι των καλάντων που αναφέρονται στον Άγιο Βασίλειο, που γιορτάζει την πρωτοχρονιά και οι ζυγοί αυτοί που απευθύνονται στην κοπέλα. Σε παρένθεση οι επεξηγήσεις που αφορούν στην κοπέλα.

Κάλαντα Πρωτοχρονιάς
1. Αρχιμηνιά και αρχιχρονιά
2. Ψηλή μου δεντρολιβανιά (που είσαι ψηλή σαν δεντρολιβανιά)
3. και αρχή καλός μας χρόνος
4. εκκλησιά με τ’ άγιο θόλος (με το καπέλο είσαι σαν εκκλησιά με τον τρούλο)
5. Αρχή που βγήκε ο Χριστός, άγιος και πνευματικός
6. στη γη να περπατήσει και να μας καλοκαρδήσει (αν βγει να περπατήσει θα ευφρανθούν οι καρδιές μας)
7. Αγιος Βασίλης έρχεται
8. και δεν μας καταδέχεται (δεν καταδέχεται η κοπέλα)
9. από την Καισαρεία
10. συ είσαι αρχόντισσα κυρία (εσύ η κοπέλα μου είσαι αρχόντισσα)
11. Βαστάει εικόνα και χαρτί
12. ζαχαροκάντιο ζυμωτή (είσαι σαν γλυκό ζυμωμένο, σαν ζαχαροκάντιο[i])
13. χαρτί και καλαμάρι
14. δες κι εμέ το παληκάρι (κοίτα και μένα το παλικάρι)
15. Το καλαμάρι έγραφε
16. την μοίρα του την έλεγε (τη μοίρα του παληκαριού, την ατυχία του;;)
17. και το χαρτί ομίλει
18. άγιε μου, αγιε μου καλέ Βασίλη (ή ο στίχος αυτός υπάρχει σε πολλές εκδοχές και είναι η ακροτελεύτεια αναφώνηση του νέου προς τον Άγιο Βασίλη).




www.λέσχη.gr

Τετάρτη 23 Δεκεμβρίου 2015

κόλιαντα μέλιαντα




κόοολιαντα μέεελιαντα δώσε μπάμπου κλούρα και στον παππού μια λούρα.
..έτσι φώναζαν παλιά στο χωριό, τις μέρες εκείνες που ήταν γεμάτο από παιδιά και ξεχυνόντουσαν παντού στους δρόμους για να παίξουν τα κάλαντα...δεν είχαν τριγωνάκι, η φωνούλα τους αρκούσε για να ακουστεί η όμορφη γιορτινή μελωδία....τα νοικοκυριά τα περιμένανε με ανοιχτές αγκάλες να δώσουνε χρήματα κανένα εικοσάρικο η πενηντάρικο ( δραχμές πάντα) άντε και κανένα κλούρι...
θα παρατηρήσατε οτι μιλάω στο τρίτο πληθυντικό και αυτό γιατί _ποτέ μου δεν κατάλαβα τον λόγο- εμείς τα κορίτσια απαγορευόταν να παίξουμε τα κόλιαντα θα μας κατρανώσουν μας έλεγαν εμείς μόνο το λάζαρο παίζαμε..'ετσι τα κάλαντα ήταν αποκλειστικά προνόμια των αγοριών όπως και τόσα άλλα στο χωριό μας ( κάποτε θα το αλλάξουμε και αυτό)
...τα σπίτια ετοίμαζαν τις τσιγαρίδες τα γουρούνια έχουν σφαχτεί, τα λουκάνικα έτοιμα και κρεμασμένα στο πάτωμα, οι τηγανιές κομμένες περίμεναν να τελειώσει η νηστεία και να φαγωθούν σε ένα τηγάνι με πράσο και καψαλιστό ψωμί ( Θε μου τι νοστιμιά) επίσης τα παιδιά είχαν μαζί τους μια κλούτσα γυρισμένη ανάποδα και εκεί οι νοικοκυρές κρεμούσαν κλούρες..όλες οι γυναίκες ξυπνούσαν πολύ πρωί στα κόλιαντα και πήγαιναν στη καλή τη βρύση και έριχνε από μια κουλούρα ,αλίμονο όποια δε πήγαινε θα την έλεγαν τεμπέλα και οι βρυσες ήταν όλες γεμάτες κλούρες..αυτά τα ΄λίγα από μένα  σας ευχόμαι χρόνια πολλά και καλές γιορτές σε όλους με υγεία!!

Τρίτη 23 Δεκεμβρίου 2014

καμήλα στην τσιούκα

Την Πρωτοχρονιά στην πλατεία του χωριού σας περιμένουμε με τηγανιά να αναβιώσουμε το έθιμο της καμήλας....
Ας πούμε λίγα λόγια για αυτό το πανάρχαιο έθιμο στο χωριό μας...
Η καμήλα λοιπόν κατασκευάζόταν από οστό κεφαλιού γαϊδουριού στηριγμένο σε ένα ξύλο που το κράτούσα ένας άντρας...πίσω του και σε δύο σειρές σχηματίζοντας τετράγωνο βρίσκονταν και άλλοι άντρες σκεπασμένοι με κιλίμι για να μη φαίνονται..έτσι λοιπόν επισκέπτονταν τα σπίτια στο χωριό για καλή χρονιά καταλήγοντας στο τέλος στην πλατεία του χωριού, όπου μαζευόντουσαν και άρχιζαν τα πειράγματα..με τα χρόνια το έθιμο αυτό καθώς και το έθιμο των παππούδων ατόνησε στο χωριό ,καθώς οι νέοι είναι "μοντέρνοι" πια και δεν ασχολούνται με τα έθιμά μας...ακολουθεί φωτογραφία από  την καμήλα παλιότερα στο χωριό μας..

Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου 2014

μυρωδιές

Σκεφτόμουνα τι δημοσίευση να κάνω για τα Χριστούγεννα, μέρες που είναι, και την ιδέα μου την έδωσε ένας φίλος απο  το fb...
Το μυαλό μου γυρνάει πίσω σε εκείνα τα χρόνια που το χωριό ήταν γεμάτο κόσμο,σε εκείνα τα χρόνια που οι εποχές του χρόνου δεν είχαν αλλάξει ακόμα η άνοιξη έμοιαζε με άνοιξη και ο χειμώνας με χειμώνα!!Σε ένα τέτοιον λοιπόν χειμώνα θα σας ταξιδέψω σήμερα λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα...
Πολύ κρύο στο χωριό το χιόνι μέχρι πάνω, τα κρύσταλλα κρέμονταν απο τις βεράντες των σπιτιών και οι γυναίκες άνοιγαν κουπό να μπορέσουν να περπατήσουν μέσα στο χιόνι...το χωριό μύριζε ξύλο..ετοιμαζόμασταν όλοι για τις γιορτές...τέτοιες μέρες λοιπόν όλες οι  οικογένειες έπρεπε να σφάξουν το γουρούνι που το προετοίμαζαν όλο το χρόνο για αυτή τη μέρα..
η σφαγή είχε πρόγραμμα όλοι θα βοηθούσαν όλους...θυμάμαι τους παππούδες και τους πατεράδες με τα τσεκούρια ( λίγο βάναυσο ξέρω) να σκοτώνουν το άμοιρο το ζώο και τις γιαγιάδες με τις μαμάδες να μαζεύουν το κρέας για να φτιάξουν τηγανιά να ΄φανε οι άντρες..την έφτιαχναν σε μεγάλα τηγάνια και πάντα πάνω στα κάρβουνα..εμείς τα παιδιά που καιρός για φαγητό παίζαμε με τις φούσκες απο το γουρούνι ,μας την είχανε φουσκώσει με στυλό και μας τη δίνανε..όχι δεν νιώθαμε αηδία( μπορεί να σκεφτεί κάποιος) όσο παράξενο και να σας φαίνεται δεν είχαν όλα τα παιδιά στο χωριό το καουτσούκ που ονομάζεται μπάλα..φανταστείτε λοιπόν τη χαρά μας....το χωριό μοσχομύριζε τσιγαρίδες και τηγανιά και όλο αυτό γινόταν κάθε μέρα ( δεν έιχαμε χοληστερίνη τότε) ώσπου να σφάξουν όλοι το ζώο..
σήμερα το χωριό δε θυμίζει σε τίποτα τις παλιές εκείνες εποχές..δεν έχει χιόνι,δεν έχει οικογένειες με παιδιά,δεν έχει ζώα δεν έχει μυρωδιές....αλλά θέλω να ελπίζω πως κάποια μέρα θα ξαναγυρίσουμε όλοι στη τσιούκα έστω και για 3 μέρες...να φάμε, να γίνουμε παππούδες την πρωτοχρονιά, να πούμε τα κάλαντα....καλές και ευλογημένες γιορτές σε ολους!!!!

Πέμπτη 26 Δεκεμβρίου 2013

καρκαντζάλια




 Στο χωριό μας τους καλικάντζαρους τους λέμε καρκαντζάλια...τα καρκαντζάλια λοιπόν βγαίνουν από τις  24 Δεκέμβρη μέχρι των Φώτων και κάνουν όλη τη νύχτα ζαράλια( ζημιές), από σήμερα το βράδυ οι νοικοκυρές στο χωριό θυμιατίζουν για να μην μπουν στο σπίτι και το μαγαρίσουν...τα καρκαντζάλια φοβούνται πολύ τον παπά και μόλις ξημερώνει φωνάζουν: τσιάστι τσιάστι έρχεται ο παπάς με το κουτσιφόκαλο!!ΚΑΛΗ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΧΡΟΝΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!!

Σάββατο 31 Δεκεμβρίου 2011

ΠΑΠΠΟΥΔΕΣ


οι παππούδες είναι από τα πιο παλιά έθιμα του χωριού μας κάθε χρόνο ανήμερα Αγίου Βασιλειου μαζευοντουσαν όλοι οι νεαροί άντρες του χωριού και ξεκινούσαν επισκέψεις στα σπίτια του χωριού απο τις πέντε τα ξημερώματα...
Φορούσαν ταλαγάνες (μάλλινη κάπα βοσκού) κουδούνια στη μέση και προσωπίδα η οποια ήταν φτιαγμένη απο δέρμα ζώου κυρίως λαγού η από χαρτόνι...στα χέρια κρατούσαν η κόπανο,η κλούτσα(γκλιτσα) η αντί..
όταν πήγαιναν στα σπίτια στην είσοδο τους σε αυτά πετούσαν στάχτη και ζητουσαν απο τις νοικοκυρές χρήματα...
η επίσκεψη των παππούδων στα σπίτια θεωρούνταν γούρι για τη νέα χρονιά, και σε όλο το χωριο
ακούγοταν η φωνή τους δυνατή και τρομακτική ¨παππουυυυυυ δώσε μπάμπου κλούρα¨οταν τελειωναν οι παππούδες, άλλες ομάδες αγοριών( στο χωριό μας τα κορίτσια απαγορεύονται να λένε κάλαντα) λέγαν τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα κρατώντας ενα κακαβούλι(μπακιρένιο σκεύος) στο οποιο μαζεύανε κρέας ή λίπος και ένα τουρβά στον οποίον μαζεύανε αλεύρι...το βράδυ μαζευόντουσαν σε ένα σπιτι και γλεντουσαν μέχρι το πρωι....ανημερα πρωτοχρονιας επίσης οι γυναίκες μόλις αλλάζει ο χρόνος ρίχνουν ψωμί και τυρί στη βρύση και ενα κάρβουνο έξω απο την πόρτα για να φύγει η γρουσουζια!

ΚΟΛΙΑΝΤΡΑ ΜΕΛΙΑΝΤΡΑ ΠΑΠΠΟΥΥΥΥΥ


ΕΧΕΙ ΚΡΥΟ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ; ΔΕΝ ΜΑΣ ΕΝΟΧΛΕΙ..

ΕΧΕΙ ΧΙΟΝΙ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ;ΔΕΝ ΜΑΣ ΕΝΟΧΛΕΙ..
Ο ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΩΤΕΙΝΟΥ ΣΑΣ ΠΡΟΣΚΑΛΕΙ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΝΑ ΞΑΝΑΖΩΝΤΑΝΕΨΟΥΜΕ ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΩΝ ΠΑΠΠΟΥΔΩΝ...
ΟΙ ΠΑΠΠΟΥΔΕΣ ΞΕΚΙΝΑΝΕ ΣΤΙΣ 12 ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ ΝΑ ΕΠΙΣΚΕΠΤΟΝΤΑΙ ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΣΤΗΝ ΧΙΟΝΙΣΜΕΝΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΓΙΑ ΦΑΓΗΤΟ , ΤΣΙΠΟΥΡΟ.
ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΗΛΙΑ ΜΑΓΓΓΟΥΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΦΑΓΗΤΟΥ! ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΠΟΥ ΘΑ ΤΟ ΜΑΓΕΙΡΕΨΕΙ, ΤΟΝ ΨΗΛΟ ΠΟΥ ΘΑ ΠΑΕΙ ΔΕΣΚΑΤΗ ΓΙΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΛΟΥΣ ΟΣΟΥΣ
ΠΑΡΕΥΡΕΘΕΙΤΕ!!

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΜΕ ΥΓΕΙΑ...



Σάββατο 24 Δεκεμβρίου 2011

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ





Δεύτε Ίδωμεν Πιστοί (Γ. Βερίτης)

Ω συ μεγάλε Αναμενόμενε
του δύστυχου πεσμένου ανθρώπου!
Για Σε ψαλμοί κι' ωδές και σίβυλλες,
για σένα οι θρύλοι κάθε τόπου.

Για Σε ό Δαβίδ τη λύρα ανάκρουσε,
κι' ο μεγαλόπνοος Ησαΐας,
πού διασκελίζοντας τα σύνορα
της Ιουδαίας και της Ασίας,

στης γης τα πέρατα το κήρυξε,
πώς θειο Παιδί για μας εδόθη,
π' όλοι θα βρουν σ' Αυτό την πλήρωση
οι πανανθρώπινοι μας πόθοι.

Τον ερχομό Σου, ώ! πώς τον πρόσμενε
του βράχου ό τραγικός Δεσμώτης,
όσο τα σπλάγχνα τ' όρνιο εσπάραζε
της αδαπάνητης του νιότης!

Κι ήρθες! Δεν ήρθες μ' αστροπέλεκα
και με βροντές και καταιγίδα.
Ήρθες σαν αύρα, σαν πνοή, σαν φως,
σαν ορθρινή δροσοσταλίδα.

Ήρθες! Μπροστά σου γονατίζουμε
-Μάγοι φτασμένοι από τα ξένα,
και ταπεινά σε χαιρετίζουμε
τον λατρευτό μας και τον Ένα.

Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου 2011

Χριστούγεννα 1

Χριστούγεννα...όποτε ερχόταν τα χριστουγεννα θυμάμαι τη γιαγιά να μας λέει : σήμερα γεννιέται ο Χριστός σκωθείτε να πάμε στην εκκλησιά. τα νερά σταματήσαν γιατί σάστισαν και ο ουρανός λάμπει γιατί χαίρεται.. και μεις σηκωνόμασταν και πηγαίναμε να ανοίξουμε τη βρύση να δούμε αν όντως σταμάτησε το νερό και τρέχαμε εξω στο χιόνι να δούμε αν ο ουρανός λάμπει..
κάθε παραμονή Χριστουγέννων οι γυναίκες οταν νύχτωνε για τα καλά κατέβαιναν στην Καλή τη Βρύση με τα παγούρια για να πάρουν νερό να φτιάξουν τα αρνόψωμα ( ψωμί στολισμένο με παραστάσεις βοσκών και ζώων) μόλις γέμιζαν το παγούρι έριχναν στη βρύση λίγο σιτάρι λιγο τυρί ψωμί και ελιά.
ακόμη έξω απο την πόρτα του σπιτιού ρίχνανε τρία κάρβουνα και τα έσβηναν για να μην πλησιάσουν τα καρκαντζάλια ( καλικάντζαροι)
η γηραιότερη της οικογένειας έπαιρνε ενα σάλωμα, λόζο ( άχυρο) και φώναζε στο σκαλοπάτι της πόρτας απο τα Χριστούγεννα μέχρι των Φώτων: θέλω υγειά θέλω χαρα
θέλω νύφες και παιδιά, θέλω και μια κλωσσαρια με σαρανταπέντε πλιά .. ανήμερα των Φώτων το έκαιγε το σάλωμα.
και μια μικρή ιστορία για τα καρκαντζάλια: μια φορά στο χωριό υπήρχε μια μαμμή η Γκόγκενα και η καρκαντζαλίνινα ηταν ετοιμόγεννη.. πάει λοιπόν ο βασιλιάς καρκάντζαλος και της λέει: αν κάνει παιδί θα σε γεμίσω φλουριά αν κάνει κορίτσι θα σε σκοτώσω..η καημένη η μαμμή μόλις ειδε οτι γεννήθηκε κορίτσι τόσο πολύ φοβήθηκε ωστε πήρε ενα μικρο κερί και το έβαλε για να ξεγελάσει τον καρκάντζαλο...
της δώσανε ενα τσουβάλι φλουριά και την αφήσανε να φύγει.. μόλις έφτασε όμως σπίτι άκουγε τα καρκατζάλια να φωνάζουνε γιατί είχανε καταλάβει την απάτη και τρέχανε για να τη σκοτώσουνε .. εκείνη την ώρα χτύπησε η καμπάνα και φώναξε ο καρκάντζαλος: τσιάστι τσιάστι ο παπάς με το κουτσιφόκαλο και έτσι γλίτωσε η Γκόγκενα!

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...